هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

22

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

اين حساسيت و اهميت نمىشناسم . » ( نامه مورخ 3 ژوئن 1836 م . ) اليوت در پاييز سال 1836 م . در تبريز به‌عنوان منشى نظامى ماژور - ژنرال سر هنرى ليندسى بتونه ، « 1 » فرمانده سپاه منظم ايرانى بود ، اما هنگامى كه اين سردار به تهران بازگشت ؛ دارسىتاد در ژانويه 1837 م . به همراه جان مك نيل « 2 » ( 1795 - 1883 م . ) كه مستشار نظامى بود ، به سواحل درياى خزر ، گيلان ، رودبار تا قزوين و سپس تهران اعزام گرديد . وقتى كه اليوت گزارش سفر را نوشت ، نامه‌اى ستايش‌آميز از لردپالمرستون « 3 » دريافت نمود ، در حالى كه يك درجه عالى نظامى هم دريافت مىكرد ، از سوى دولت ايران به استخدام نيروهاى ويژه خويش درآمد . « 4 » در مارس 1838 م . وى به همراه كاردار بريتانيا در ايران به اردوگاه سپاه ايران قبل از « هرات » پيوست و در 6 آوريل به اين شهر رسيد . گزارش او از سفر به تهران و نقشه دقيق آن به « وزارت خارجه » ارسال گرديد . وى توسط مك‌نيل براى مذاكره با هراتىها برگزيده شد و چون نخستين بار بود كه يك مقام نظامى بريتانياى كبير در « هرات » با يونيفورم كامل ظاهر مىشود ، جمعيت زيادى براى ديدن او ازدحام كردند و به وى خيره شده بودند . مذاكرات شكست خورد و در ماه مى همان سال ، گزارشى از سوى مك‌نيل را به لرداوكلند براى آگاهى از رويدادهاى سياسى و نظامى هرات ارائه داد . وى در اين سفر در لباس افغانى و بدون چمدان بوده و مسير خويش را از طريق قندهار ، كابل و پيشاور برگزيد . سرانجام در 20 ژوئيه به سيملا « 5 » رسيد ، در حالى كه اين سفر سخت و طاقت‌فرسا و محرمانه 60 روز به درازا كشيده بود . در اول اكتبر 1838 م . به سمت منشى سياسى نظامى ويليام هى مك ناتان « 6 » سفير و كاردار شاه شجاع « 7 » منصوب شد . در 18 دسامبر 1838 م . به مقام كاپيتانى دست يافت و اين ترفيع درجه ، نشان از رضايت كامل فرماندهان عالىرتبه و مقامات سياسى از وى بود .

--> ( 1 ) . Sir Henry Lindesay Bethune . ( 2 ) . John McNeill . ( 3 ) . Lord Palmerston . ( 4 ) . London Gazetti , 2 June 1837 . ( 5 ) . Simla . ( 6 ) . William Hay Macnaghten . ( 7 ) . Shah Shuja .